Een praktijkvoorbeeld van gezinstherapie

Casus Marije

Ik heb vandaag een kennismakingsgesprek met Marije en haar beide ouders. Marije is op verwijzing van de huisarts aangemeld met vermoedens van een depressie en/of sociale angststoornis. En nadat zij een intake bij een van mijn collega’s heeft gehad, is vanuit het intaketeam besloten dat Marije en haar ouders het beste bij mij in behandeling konden komen. Er wordt voorgesteld om middels procesdiagnostiek meer zicht te krijgen op de persoonlijke ontwikkeling en groei van Marije, maar ook de gezinsfactoren die mogelijk van invloed kunnen zijn op haar klachten. 

Behandelplanning en consensus tussen de betrokkenen

Ik haal het gezin op uit de wachtkamer en neem hen mee naar mijn kamer. Ze nemen plaats aan tafel. Vader neemt het woord en ik zie Marije langzaamaan meer wegduiken in de dikke trui die ze wellicht voor deze gelegenheid heeft aangetrokken. Ik laat vader zijn zorgen uitspreken en dan richt ik me op Marije: “Wat zou jij willen dat er anders is wanneer je bij mij behandeling hebt gekregen?” Heel zachtjes en met haar hoofd nog steeds naar beneden gericht antwoord Marije: “ik wil weer lekker in mijn vel zitten”.  Vader en moeder sluiten aan bij deze wens. We besluiten om 3 gesprekken in te plannen waarin ik het gezin beter wil leren kennen. Er zal een gesprek alleen met Marije plaatsvinden, een gesprek alleen met ouders en nog een met het hele gezin. Daarna hoop ik een helder beeld te hebben in wat er nodig is om Marije zich weer lekker in haar vel te laten voelen. 

Diagnostische fase

Tijdens het gesprek waarin ik Marije alleen tref, kom ik erachter dat de problemen die vader beschrijft niet haar problemen zijn. Marije is vooral aan het worstelen met negatieve gevoelens over haarzelf terwijl haar vader vooral problemen ziet in sociale situaties. Zo komen we samen tot de volgende conclusie: Ouders worstelen met de invulling van hun ouderschap binnen de adolescentiefase en Marije worstelt met identiteitsproblemen ten gevolge van de adolescentiefase. In het adviesgesprek mag ik het gezin meenemen in deze visie en ik doe dat aan de hand van het dialoogmodel. Dit verbindt op een mooie, heldere manier de individuele en gezins/omgevingsfactoren die van invloed zijn op de ontwikkeling van het kind. We besluiten om binnen de behandeling individueel met Marije aan de slag te gaan met de zoektocht naar: wie ben ik, waar liggen mijn krachten, hoe geef ik nare gebeurtenissen een plek zodat ze mij niet belemmeren in het dagelijks leven, hoe kan ik mijn ouders zicht geven in wie ik ben en wat ik nodig heb. En naast het individuele traject gaan we ook systemisch behandelen, in eerste instantie met de ouders. En wanneer Marije binnen haar individuele traject ver genoeg is zullen we de verbinding maken tussen ouders en dochter. 

Start van de behandeling met EMDR

Marije start met EMDR waarin er middels de rechtsom-techniek gewerkt wordt aan haar zelfbeeld. Marije bleek namelijk een negatieve kerncognitie over zichzelf te hebben die in de loop der jaren door verschillende gebeurtenissen bevestigd werd. En nu er binnen de adolescentiefase een groot beroep gedaan werd op haar identiteit liep ze keer op keer tegen deze negatieve kerncognitie aan. Het resultaat van de EMDR was niet alleen zichtbaar in het hoge percentagegevoel ‘Ik ben het waard”, maar zeer zeker ook in het uiterlijk vertoon van Marije. Aan tafel zat een meid rechtop, keek mij aan, gebruikte zo af en toe wat make-up en er verscheen steeds vaker een glimlach op haar gezicht. Marije wachtte niet meer de vragen af, maar gaf gericht en duidelijk antwoord. Ze kwam met eigen ideeën en liet haar mening horen daar waar nodig. Ook in het dagelijks functioneren lukte het haar om deze houding aan te nemen. En benoemde dat ze weer zin had in het ondernemen van activiteiten. 

Beeldende therapie

Om deze houding te versterken besloten we om middels ‘the tree of life’ nog meer inzicht te krijgen in haar krachten en mogelijkheden, maar ook de steun die ze kan inzetten. Marije is een creatief meisje en ‘the tree of life’ is een creatieve systemische en steungerichte methode. De methode is gericht op verbinding met jezelf, (familie)geschiedenis, cultuur en de huidige context. Marije koos ervoor om met potlood en stiften haar levensboom te creëren. Binnen vier sessies creëerde Marije een prachtige levensboom die symbool stond voor wie ze was, waar ze vandaan kwam, maar ook waar ze heen wilde en wie of wat ze daarbij nodig had. Marije was er klaar voor om haar systeem mee te nemen in wie ze was, maar vooral ook in wat ze nodig had om zich verder te ontwikkelen en hoe haar ouders hierin een rol konden spelen. 

Systeemtherapie

Ouders waren er inmiddels ook klaar voor. Binnen vier gesprekken hadden zij middels een levenslijn en genogram meer zicht gekregen op hun ouderschap en de invloed van hun eigen geschiedenis hierop. De psycho-educatie rondom thema ‘sturing versus stimulering autonomieontwikkeling’ wat vooral binnen de adolescentiefase een uitdaging voor ouders is, had het denkproces over hun ouderschap nog meer bevorderd. Ouders beseften dat ze zaken uit hun eigen verleden projecteerden op hun dochter en vanuit angst lijnen uitzetten. In de gesprekken hadden ze geleerd om meer stil te staan bij het verhaal wat hun dochter hen vertelde en hebben ze hun eigen ervaringen wat meer los kunnen laten. 

Afrondende fase

Als afsluiting van deze behandeling bracht ik ouders en Marije samen in mijn kamer. Marije kreeg het woord en nam haar ouders mee in haar ‘tree of life’. Vader en moeder konden aan hun dochter teruggeven dat ze trots op haar waren, meer tijd wilden maken om naar haar wensen te luisteren, maar ook hoopten dat zij met hun ervaringen haar mochten helpen in het overwinnen van problemen. Ze hadden er alle drie het vertrouwen in dat ze samen de weg naar volwassenheid zouden vinden. En de hobbels die daarbij horen, kunnen ze zeker aan. Mijn taak als behandelaar zat er in dit traject op. 

Vervolg

Ik voelde dat Marije nog wel een extra ondersteuning op sociaal gebied kon gebruiken. Daarom stelde ik deelname aan een groepstherapie voor, om Marije te helpen om meer eigenheid te ontwikkelen in de verschillende thema’s die ze nog zal tegenkomen in haar leven. De Empauwer groepstherapie biedt alle facetten die Marije nog meer zouden kunnen helpen om zich stevig en adequaat verder te kunnen ontwikkelen. Ouders en Marije hebben het aanbod met beide handen aangegrepen.